Deprem sonrası yeniden imar sürecinin yoğun şekilde sürdüğü Malatya’da, kentin merkezinde yer alan Söğütlü Camii Meydanı ve Saray Mahallesi ticaret alanını kapsayan proje yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Şehrin en önemli kamusal buluşma noktalarından biri olarak görülen bölgeye ilişkin hazırlanan uygulama, Mimarlar Odası Malatya Şubesi’nin sert uyarılarıyla gündeme taşındı.
Mimarlar Odası tarafından yapılan açıklamada, TOKİ tarafından hazırlanan mevcut proje uygulamasının şehircilik ilkeleri, yaya güvenliği, kamusal alan kullanımı ve kent hafızası açısından ciddi sorunlar içerdiği ifade edildi. Oda, özellikle yol kotunda yapılan planlamanın geri dönülmesi zor sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek projede acil revizyon yapılması gerektiğini vurguladı.
Yol kotu 1,5 metre yükseltiliyor: Meydan “çukur”da kalabilir
Açıklamada yer alan teknik değerlendirmeye göre, ticaret alanlarının ön cephesinde bulunan yaklaşık 3,5 metrelik kaldırımlara erişimin sağlanabilmesi amacıyla yol kotunun yaklaşık 1,5 metre yükseltildiği belirtildi. Bu düzenlemenin uygulanması halinde Söğütlü Camii önündeki meydanın çevre kotlarına göre daha düşük seviyede kalacağı ve alanın fiziksel olarak “çukur” bir görünüm alacağı ifade edildi.
Mimarlar Odası, bu durumun yalnızca estetik bir değişim olmadığını, aynı zamanda ciddi altyapı ve kullanım problemlerine yol açacağını belirtti. Özellikle kamusal alanın işlevini yitirme riski, şehir merkezinde oluşabilecek en önemli sorunlardan biri olarak değerlendirildi.
Su baskını riski uyarısı
Açıklamada en dikkat çekilen konulardan biri de yağmur suyu drenajı oldu. Yol kotunun yükseltilmesiyle birlikte doğal su akış yönünün değişeceği, yağışlı havalarda suyun düşük kotta kalacak meydana yönleneceği ve burada birikme riski oluşturacağı ifade edildi.
Mimarlar Odası, özellikle ani ve yoğun yağışlarda meydana gelebilecek su baskınlarının hem vatandaşların kullanımını zorlaştıracağını hem de alanın işlevselliğini ciddi şekilde zayıflatacağını belirtti.
Erişilebilirlik ve güvenlik endişesi
Proje, erişilebilirlik açısından da eleştirildi. Cuma ve bayram namazları gibi yoğun katılımın olduğu zamanlarda Söğütlü Camii çevresinde ciddi bir insan hareketliliği yaşandığına dikkat çeken Mimarlar Odası, 1,5 metrelik kot farkının yaşlılar, engelliler ve çocuklar için önemli bir engel oluşturacağını vurguladı.
Açıklamada, bu durumun sadece bireysel erişimi zorlaştırmakla kalmayacağı, aynı zamanda kalabalık anlarda sıkışma, yönlendirme problemi ve güvenlik risklerini de beraberinde getirebileceği ifade edildi.
Kent estetiği ve kamusal yaşam tartışması
Mimarlar Odası, söz konusu projenin yalnızca teknik bir altyapı düzenlemesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, aynı zamanda kent estetiği ve kamusal yaşam açısından da ciddi etkiler doğurduğunu belirtti.
Açıklamada, meydanın mevcut yapısının bozulacağı, yaya kullanımının geri plana itileceği ve araç trafiğinin kamusal alan üzerindeki etkisinin artacağı ifade edildi. Bu durumun Malatya’nın kent kimliği ve hafızası üzerinde uzun vadeli olumsuz sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.
50 yıllık çınarlar kesilme riskiyle karşı karşıya
Projenin en kritik başlıklarından biri ise bölgede bulunan doğal miras oldu. Yol kotunun yükseltilmesi halinde güzergâhta yer alan yaklaşık 50 yıllık geçmişe sahip, anıtsal nitelikteki 10 çınar ağacının korunmasının mümkün olmayacağı ve bu ağaçların kesilmek zorunda kalacağı ifade edildi.
Mimarlar Odası, bu durumun geri dönüşü olmayan bir kayıp olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu ağaçlar sadece bir peyzaj unsuru değil; Malatya’nın hafızası, kent kimliği ve canlı mirasıdır. Birkaç saat içinde kesilebilecek bu çınarların yerine yenilerinin gelmesi onlarca yıl alacaktır. Oysa doğru bir mühendislik ve kot planlamasıyla bu ağaçların tamamını korumak mümkündür."
“Teknik revizyon mümkün” çağrısı
Oda, mevcut projenin tamamen iptal edilmesi gerektiğini değil, teknik açıdan yeniden ele alınarak revize edilmesi gerektiğini vurguladı. Alternatif mühendislik çözümleriyle hem yol kotunun yeniden düzenlenebileceği hem de çınar ağaçlarının korunabileceği ifade edildi.
Ayrıca, Söğütlü Camii Meydanı’nın kent merkezinde yalnızca bir geçiş alanı değil, aynı zamanda sosyal yaşamın kalbi olduğuna dikkat çekilerek bu alanın korunmasının Malatya’nın geleceği açısından kritik önemde olduğu belirtildi.
Son çağrı: “Kent hafızası korunmalı”
Mimarlar Odası Malatya Şubesi, açıklamasının sonunda yetkililere seslenerek projenin yeniden değerlendirilmesini istedi. Açıklamada, şehir hafızasını oluşturan unsurların korunmasının yalnızca mimari bir tercih değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk olduğu vurgulandı.
Oda, yapılacak doğru planlama ile hem modern şehircilik ilkelerinin uygulanabileceğini hem de Malatya’nın tarihi ve doğal dokusunun korunabileceğini ifade ederek sürecin yeniden ele alınması gerektiğini bir kez daha yineledi.