Türkiye genelinde binlerce istasyonda hizmet veren, isimlerine ve tabelalarına aşina olduğumuz akaryakıt markalarının arkasındaki sermayenin hangi ülkelere ait olduğunu biliyor muyuz? Yıllardır Türkiye'nin dört bir yanında faaliyet gösteren bazı büyük akaryakıt şirketlerinin yabancı sermayeli olması, sosyal medyada yeniden gündeme geldi.
Otobilim tarafından yapılan paylaşımda, Türkiye'de faaliyet gösteren akaryakıt markalarının sahiplik yapıları ele alınırken, tüketicilerin Türk markası olarak bildiği bazı şirketlerin zaman içerisinde yabancı sermayenin kontrolüne geçtiğine dikkat çekildi.
PETROL OFİSİ İSVİÇRE SERMAYESİNİN KONTROLÜNDE
Türkiye'nin en köklü akaryakıt markalarından Petrol Ofisi, 1941 yılında Türkiye'de kuruldu. Yıllarca yerli bir kuruluş olarak faaliyet gösteren şirket, 2017 yılında Hollanda merkezli Vitol tarafından satın alındı. Vitol'ün merkezi İsviçre'nin Cenevre kentinde bulunuyor. Böylece Türkiye'nin en bilinen akaryakıt markalarından Petrol Ofisi, yabancı sermayeli bir grubun bünyesine girmiş oldu.
SHELL BİRLEŞİK KRALLIK MERKEZLİ
Dünyanın en büyük enerji şirketlerinden Shell'in kökeni Birleşik Krallık'a dayanıyor. Türkiye'de ise Shell & Turcas ortaklığı üzerinden faaliyet gösteriyor. Uluslararası bir marka olan Shell, Türkiye'deki akaryakıt pazarının önemli oyuncularından biri olmayı sürdürüyor.
AYTEMİZ RUSYA'YA BAĞLI TATNEFT'İN OLDU
Türkiye'de hızla büyüyen akaryakıt markalarından Aytemiz de el değiştiren şirketler arasında yer aldı. Doğan Holding ve Aytemiz ailesinin ortaklığında faaliyet gösteren şirketin kontrolü, 2023 yılında Rusya'nın Tataristan merkezli enerji şirketi Tatneft'e geçti. Böylece Aytemiz de yabancı sermayeli şirketlerin arasına katıldı.
LUKOIL RUSYA'NIN ENERJİ DEVLERİNDEN
Türkiye'de çok sayıda istasyonla faaliyet gösteren Lukoil ise Rusya merkezli uluslararası bir petrol şirketi. Rus enerji sektörünün önemli kuruluşlarından biri olan Lukoil, Türkiye akaryakıt piyasasında da faaliyet gösteriyor.
BP TÜRKİYE OPERASYONLARI PETROL OFİSİ'NE GEÇTİ
Birleşik Krallık merkezli BP de Türkiye'deki akaryakıt sektörünün önemli markalarından biriydi. Ancak BP'nin Türkiye'deki akaryakıt ve terminal operasyonları Petrol Ofisi Grubu tarafından satın alındı. Satış işleminin tamamlanmasıyla BP'nin Türkiye'deki istasyon ağı Petrol Ofisi bünyesine geçti.
OPET TÜRK SERMAYESİYLE YOLUNA DEVAM EDİYOR
Yabancı sermayeli büyük uluslararası markaların yanında OPET, Türkiye'de doğan ve Türk ortaklığıyla faaliyetlerini sürdüren önemli akaryakıt kuruluşlarından biri olarak öne çıkıyor. 1992 yılında Fikret Öztürk ve eşi Nurten Öztürk tarafından kurulan OPET, 2002 yılında Koç Holding'in yüzde 50 ortaklığıyla yeni bir büyüme dönemine girdi. Şirket, bugün Koç Holding ve Öztürk ailesinin ortaklığıyla faaliyetlerini sürdürüyor.
TÜRKİYE'DE KURULAN MARKALARIN SAHİPLİĞİ DEĞİŞİYOR
Akaryakıt sektöründeki bu tablo, Türkiye'de kurulan ve yıllar içerisinde büyüyen şirketlerin zamanla yabancı sermayenin kontrolüne geçmesini de gözler önüne seriyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor. Türkiye'de yalnızca OPET yerli sermayeli bir akaryakıt kuruluşu değil. Kadooğlu, Termopet ve farklı yerli dağıtım şirketleri de Türk sermayesiyle faaliyet gösteriyor. Dolayısıyla sektördeki yerli markaların tamamını tek bir şirketle sınırlamak doğru değil.
Öte yandan bir markanın yabancı sermayeli olması, Türkiye'deki yatırımlarının, istihdamının ve ekonomik katkısının bulunmadığı anlamına da gelmiyor.
Asıl dikkat çeken konu ise yıllarca Türkiye'de kurulup büyütülen, vatandaşın günlük hayatında önemli bir yer edinen şirketlerin mülkiyet yapısının zaman içerisinde değişmesi. Akaryakıt istasyonlarında gördüğümüz tabelalar aynı kalsa da bu tabelaların arkasındaki sermayenin adresi değişebiliyor. Tüketiciler açısından ise artık yalnızca hangi markadan yakıt alındığı değil, o markanın kime ait olduğu da merak edilen konular arasında yer alıyor.