Karadeniz’de fındık piyasasına yönelik Ticaret Bakanlığı tarafından başlatılan denetim, Türkiye’nin önemli tarım merkezlerinden Malatya’da kayısı üreticilerinin de dikkatini piyasaya çevirmesine neden oldu.
Ordu ve Giresun’daki fındık piyasasında spekülatif işlemlerin önüne geçilmesi amacıyla müfettiş görevlendirilmesi, Malatya’daki kayısı üreticileri açısından da yeni bir tartışmayı gündeme taşıdı.
Malatya Ziraat Odaları Bölge Başkanı Yunus Kılıç, kayısı piyasasında üreticinin yaşadığı sorunlara dikkat çekerek Ticaret Bakanlığı’na çağrıda bulundu. Kılıç, fındık piyasasında uygulanan denetim mekanizmasının Malatya’daki kayısı piyasasında da işletilmesi gerektiğini savundu.
“5 ihracatçı ‘almayın’ talimatı veriyor”
Kayısı üreticisinin hasat döneminin ardından ürününü satabilmek için ciddi bir mücadele verdiğini belirten Kılıç, piyasada bazı büyük ihracatçıların belirleyici konuma geldiğini ileri sürdü. Kılıç, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Üretici güneşin altında yanıyor, varını yoğunu bu kayısı bahçelerine harcıyor, emek veriyor, hasat ediyor. Satacağı zamana geldiği zaman ipler kopmaya başlıyor. Üreticimiz işçisini çalıştırdı, şimdi kayısısını satıp ödeme yapacak. Ama maalesef Malatya'mızdaki 5 tane ihracatçı tedarikçilere 'kayısıyı almayın' diye talimat veriyor. Piyasada bin liraya satılan bir kayısıyı çiftçiden 200 liraya almaya mı çalışıyorlar? Bu spekülatif hareketler ne zaman bitecek?”
Kılıç’ın bu açıklaması, kayısı piyasasında alım-satım sürecinin nasıl yürüdüğüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
“Kayısı üreticisi 5’ten büyüktür”
Malatya Ziraat Odaları Bölge Başkanı Yunus Kılıç, çözüm için Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) piyasaya doğrudan müdahil olması gerektiğini belirtti. Üreticinin birkaç büyük ihracatçının belirlediği fiyatlara mahkûm edilmemesi gerektiğini savunan Kılıç, taleplerini üç başlıkta sıraladı.
TMO’dan acil alım talebi
Kılıç, rekabetin yeterli olmadığı yönündeki değerlendirmeler nedeniyle TMO’nun kayısı piyasasında doğrudan alım yapmasını ve üreticiyi koruyacak bir taban fiyat mekanizmasının oluşturulmasını istedi.
Fındıktaki denetim kayısı piyasasında da uygulansın
Fındık piyasasında Ticaret Bakanlığı tarafından başlatılan müfettişli incelemeye dikkat çeken Kılıç, benzer bir denetimin Malatya kayısı piyasasında da gerçekleştirilmesi çağrısında bulundu. Kılıç, özellikle piyasada belirleyici olduğunu ileri sürdüğü 5 büyük ihracatçı ile diğer piyasa aktörlerinin incelenmesini istedi.
“Çiftçiyi ezdirmeyin”
Kılıç, üreticinin piyasa koşulları karşısında yalnız bırakılmaması gerektiğini belirterek, “Kayısı üreticisi 5’ten büyüktür. Çiftçiyi bu ihracatçıların elinde ezdirmeyin” ifadelerini kullandı.
Malatya’da gözler Ticaret Bakanlığı’nda
Fındık piyasasında başlatılan incelemenin ardından Malatya’daki üreticilerin en önemli beklentilerinden biri de kayısı piyasasında benzer bir denetimin yapılıp yapılmayacağı oldu. Malatya’da yaklaşık 55 bin ailenin geçiminde kayısının önemli bir yere sahip olduğu belirtilirken, üreticiler açısından hasat kadar ürünün gerçek değerinde satılabilmesi de kritik önem taşıyor.
2026 sezonunda yaşanan üretim kayıpları, yüksek girdi maliyetleri ve pazarlama sorunlarının ardından kayısının hangi fiyattan üreticiden çıktığı ve piyasanın hangi koşullarda şekillendiği tartışmaları daha da önem kazandı.
Üreticiler, bahçede başlayan emeğin tüccar ve ihracatçı aşamasında değer kaybetmemesi gerektiğini ifade ederken, piyasadaki fiyat oluşumunun şeffaf ve rekabetçi olması yönündeki taleplerini de gündeme getiriyor.
İddialar araştırılacak mı?
Malatya’daki tartışmanın merkezinde ise şu soru bulunuyor:
Ticaret Bakanlığı, fındık piyasasında olduğu gibi kayısı piyasasında da kapsamlı bir inceleme başlatacak mı? Üretici temsilcileri, piyasada spekülatif işlemler yapıldığı yönündeki iddiaların somut biçimde araştırılmasını istiyor. Özellikle üreticinin elinden çıkan ürünün fiyatı ile sonraki satış aşamalarındaki fiyatlar arasındaki farkların incelenmesi talep ediliyor. Malatya kamuoyunda, Bakanlığın atacağı olası adımın yalnızca kayısı üreticisini değil, kayısı üzerinden ekonomik hayatını sürdüren binlerce aileyi yakından ilgilendireceği ifade ediliyor. Kayısı üreticilerinin beklentisi ise net: Piyasada kim ne yapıyorsa ortaya çıkarılsın, rekabet sağlansın ve üreticinin alın terinin karşılığı korunmuş olsun.