Malatya’da kayısı sektörünün geleceğini yakından ilgilendiren önemli bir çalışma gerçekleştirildi. Malatya Büyükşehir Belediyesi, MAKLİDAŞ ve Malatya Ticaret Borsası iş birliğiyle düzenlenen seminerde, özellikle üreticilerin hasat döneminde yaşadığı fiyat baskısının azaltılması ve ürünlerin daha değerli şekilde pazarlanabilmesi açısından lisanslı depoculuk sisteminin sağlayacağı imkanlar ele alındı.
MAKLİDAŞ Eğitim Salonu’nda gerçekleştirilen programa sektörün farklı kesimlerinden yoğun katılım sağlandı. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü Demet Köksal, Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, Malatya Ziraat Odaları İl Koordinatörü ve Türkiye Ziraat Odaları Yönetim Kurulu Üyesi Yunus Kılınç, Malatya Kayısı Araştırma Enstitüsü yetkilileri, ilçe tarım ve orman müdürleri, ziraat odası başkanları, KOBİ temsilcileri, ihracatçılar ve sektör paydaşları seminerde bir araya geldi.
Programda “Kuru Kayısı Lisanslı Depoculuk Sistemi ve TÜRİB/ELÜS Ekosistemi, Piyasa Mekanizması ve ÜPAK Aracılık Faaliyetleri” başlığı kapsamında, kayısı ticaretinde üreticiden tüketiciye uzanan süreçte daha düzenli ve sürdürülebilir bir piyasa yapısının oluşturulmasına yönelik bilgiler paylaşıldı.
Kayısıda yeni ticaret modeli anlatıldı
Seminerin en önemli gündem başlıklarından birini lisanslı depoculuk oluşturdu. Sistem sayesinde üreticilerin hasat döneminde ürünlerini hemen satmak yerine lisanslı depolarda muhafaza ederek uygun piyasa koşullarını bekleyebilmesinin önemi üzerinde duruldu.
Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), Elektronik Ürün Senedi (ELÜS), piyasa mekanizması ve ÜPAK aracılık faaliyetlerinin de ele alındığı toplantıda, lisanslı depoculuğun yalnızca ürün saklama hizmetinden ibaret olmadığı, aynı zamanda tarımsal ürünlerin daha organize bir piyasa içerisinde işlem görmesine katkı sağlayabilecek bir sistem olduğu anlatıldı.
Türkiye Ürün İhtisas Borsası Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Necla Küçükçolak tarafından lisanslı depoculuk, ürün ihtisas borsacılığı ve ELÜS ekosistemine ilişkin kapsamlı bir sunum gerçekleştirildi.
Mezopotamya ÜPAK Genel Müdürü Mesut Azad Kaplan ise ELÜS piyasasının işleyişi, piyasa mekanizması ve aracılık hizmetleri konusunda katılımcılara bilgi verdi.
Üreticinin hasat dönemindeki fiyat baskısı gündemde
Malatya açısından lisanslı depoculuk sisteminin en önemli başlıklarından biri, kayısının hasat döneminde piyasaya yoğun miktarda girmesiyle oluşan fiyat baskısının azaltılması olarak öne çıkıyor.
Üreticilerin emek vererek yetiştirdiği ürünü, hasat döneminin getirdiği zorunluluklar nedeniyle düşük fiyatlardan satmak zorunda kalmaması, ürününü uygun şartlarda muhafaza ederek daha doğru zamanda pazara sunabilmesi sistemin sağlayabileceği avantajlar arasında değerlendiriliyor.
Bu yönüyle lisanslı depoculuk, üreticinin pazarlık gücünün artırılması, ürünün değerinin korunması ve kayısı ticaretinde daha sağlıklı bir fiyat mekanizmasının oluşması açısından önem taşıyor.
Seminerde sektörün mevcut durumu değerlendirilirken, Malatya kayısısının dünya pazarlarındaki konumu ve ticaretinin geleceğine ilişkin çeşitli değerlendirmeler de yapıldı.
Katılımcılar uzmanlara sorularını yöneltti
Yoğun katılımla gerçekleştirilen program yalnızca sunumlarla sınırlı kalmadı. Seminerin soru-cevap bölümünde üreticiler ve sektör temsilcileri, lisanslı depoculuk sisteminin nasıl kullanılacağı, ürünlerin hangi şartlarda depolanacağı, ELÜS işlemlerinin nasıl gerçekleştirileceği ve piyasadaki alım-satım süreçlerinin nasıl işleyeceği konusunda uzmanlara doğrudan sorular yöneltti.
Soru-cevap bölümüyle katılımcıların merak ettiği konulara açıklık getirilirken, sistemin Malatya kayısı sektöründe daha etkin kullanılabilmesi için yapılabilecek çalışmalar da değerlendirildi.
Özellikle üretici, tüccar, ihracatçı ve diğer sektör paydaşlarının aynı platformda buluşması, kayısı sektörünün geleceğine ilişkin ortak değerlendirmelerin yapılmasına imkan sağladı.
MAKLİDAŞ tesisleri yerinde görüldü
Seminerin ardından katılımcılar MAKLİDAŞ tesislerini gezdi. Tesis turunda lisanslı depoculuk sisteminin teorik bilgilerinin yanı sıra sahadaki uygulamalar da yerinde incelendi.
Katılımcılara ürün kabul süreçleri, lisanslı depo altyapısı, Yetkili Sınıflandırıcı Laboratuvar, Ürün İşleme ve Paketleme Tesisi ile elektronik hizmetler hakkında bilgiler aktarıldı.
Toplam 11 bin 500 metrekare kapalı alanda faaliyet gösteren MAKLİDAŞ tesislerinin, Malatya kayısısının daha modern ve kontrollü şartlarda muhafaza edilmesi açısından önemli bir altyapı oluşturması hedefleniyor.
Lisanslı depoculuk uygulamasının yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle küçük ölçekli üreticilerin hasat döneminde ürünlerini düşük fiyatlarla satmak zorunda kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Bunun yanında ürünün uygun koşullarda korunması, katma değerinin artırılması ve piyasada fiyat istikrarının desteklenmesi de sistemin öne çıkan hedefleri arasında bulunuyor.
Borsada 2026 mahsulü yaş kayısıda dikkat çeken rakamlar
Öte yandan seminerde kayısı sektörünün geleceği ve piyasa mekanizmaları konuşulurken, Malatya’da 2026 mahsulü yaş kayısıda gerçekleşen borsa işlemlerine ilişkin rakamlar da dikkat çekti.
Açıklanan verilere göre 2026 mahsulü yaş kayısıda toplam 440 bin 999 kilogram ürün işlem gördü. Borsada gerçekleşen işlemlerde kilogram fiyatı 150 TL ile 465 TL arasında değişti.
Yaş kayısının ortalama işlem fiyatı ise 165,30 TL olarak kayıtlara geçti. Gerçekleşen işlemlerin toplam tutarı 72 milyon 897 bin 485,05 TL olurken, yaş kayısı grubunda toplam 2 işlem gerçekleştirildi.
Özellikle kilogram başına 465 TL olarak kaydedilen en yüksek işlem fiyatı dikkat çekerken, sezon boyunca kayısı piyasasında oluşan fiyatların üretici ve sektör temsilcileri tarafından yakından takip edildiği belirtildi.
Sanayi tipi yaş kayısıda da işlemler gerçekleşti
2026 mahsulü sanayi tipi yaş kayısıda ise toplam 45 bin 140 kilogram ürün işlem gördü.
Bu kategoride kilogram fiyatı 7,84 TL ile 8,82 TL arasında oluşurken, ortalama işlem fiyatı 8,68 TL olarak kaydedildi. Sanayi tipi yaş kayısıda gerçekleşen işlemlerin toplam tutarı ise 391 bin 725,60 TL oldu.
Yaş kayısı ile sanayi tipi yaş kayısı birlikte değerlendirildiğinde, borsada toplam 486 bin 139 kilogram ürün işlem görmüş oldu.
İki ürün grubundaki işlemlerin toplam parasal karşılığı ise 73 milyon 289 bin 210,65 TL olarak gerçekleşti.
Borsa fiyatı tüm piyasayı temsil etmiyor
Borsada açıklanan rakamlarla ilgili önemli bir ayrıntı da bulunuyor. Söz konusu fiyatlar, borsada gerçekleşen belirli alım-satım işlemlerinde oluşan değerleri gösteriyor.
Bu nedenle 465 TL olarak açıklanan en yüksek fiyatın, Malatya’daki tüm yaş kayısının kilogram fiyatı olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Aynı şekilde 165,30 TL'lik ortalama işlem fiyatı da Malatya genelindeki bütün kayısı satışları için geçerli olan sabit bir piyasa fiyatı anlamına gelmiyor.
Kayısının fiyatında ürünün niteliği ve kalitesi, satış şekli, alıcı ve satıcı arasındaki işlem koşulları ile satışın gerçekleştirildiği nokta gibi birçok unsur etkili oluyor.
Hedef daha güçlü bir kayısı piyasası
Malatya ekonomisinin temel taşlarından biri olan kayısıda üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi, ürünün değerinin korunması ve piyasada istikrarın sağlanması sektörün en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Düzenlenen lisanslı depoculuk semineri de bu açıdan sektörün geleceğine yönelik önemli başlıklardan birini gündeme taşıdı.
Üreticinin ürününü hasat döneminin yoğun satış baskısı altında elinden çıkarmak zorunda kalmaması, ürününü güvenli koşullarda depolayabilmesi ve piyasa şartlarını takip ederek satış yapabilmesi, lisanslı depoculuk sisteminin sağlayabileceği en önemli avantajlar arasında gösteriliyor.
Malatya’da sektör temsilcilerinin, kamu kurumlarının, üreticilerin ve ihracatçıların bir araya geldiği programla birlikte kayısı ticaretinde daha sistemli, şeffaf ve sürdürülebilir bir piyasa yapısının oluşturulmasına yönelik çalışmaların önemi bir kez daha ortaya konuldu.