Dünya kuru kayısı üretimi ve ihracatının merkezi olarak kabul edilen Malatya, 2026 yılında yaşanan zirai don felaketinin ekonomik sonuçlarını ihracat verilerinde de yaşamaya başladı. Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biri olan ve her yıl ülke ekonomisine milyonlarca dolarlık döviz kazandıran Malatya kayısısı, üretimde yaşanan ciddi kayıpların ardından yıllardır koruduğu ihracattaki güçlü konumunu bu yıl kaybetti.
Küresel pazarların en güvenilir tedarikçileri arasında yer alan Türk kuru meyve sektörü, 2026 yılının ilk altı ayında toplam 752 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirirken, sektörün lokomotif ürünlerinden biri olan kuru kayısı ise zirai donun gölgesinde kaldı. Özellikle Malatya'da bahar aylarında etkili olan don olayı, rekoltede büyük düşüşe neden olurken bu durum ihracat rakamlarına da doğrudan yansıdı.
Her yıl Türkiye'nin kuru meyve ihracatında çekirdeksiz kuru üzümün ardından ikinci sırada yer alan Malatya kayısısı, bu yıl üretimde yaşanan kayıplar nedeniyle sıralamada gerileyerek yerini kuru incire bıraktı. Böylece dünya pazarlarında önemli bir marka değeri oluşturan Malatya kayısısı, uzun yıllar sonra ilk kez ihracat sıralamasında ikinci basamaktan düştü.
Kuru Kayısı 60 Milyon Dolarda Kaldı
2026 yılının Ocak-Haziran dönemine ilişkin ihracat verilerini açıklayan Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (EKMİB) Başkanı Yusuf Gabay, sektörün genel performansını değerlendirirken kuru kayısıdaki gerilemeye de dikkat çekti.
Gabay, çekirdeksiz kuru üzümün 215 milyon dolarlık ihracatla liderliğini sürdürdüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Kuru incir ihracatımız 136 milyon dolara ulaşırken, geçtiğimiz yıllarda ikinci sırada yer alan kuru kayısı ihracatımız bu yıl yaşadığımız don olayı sonrasında 60 milyon dolarda kaldı ve kuru incirin gerisine düştü."
Bu açıklama, Malatya ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan kuru kayısının yaşadığı kaybı gözler önüne sererken, zirai donun yalnızca üreticiyi değil ihracatçıları ve bölge ekonomisini de doğrudan etkilediğini ortaya koydu.
Donun Etkisi İhracata Yansıdı
Uzmanlar, Malatya'da yaşanan zirai donun yalnızca bu yılın üretimini değil, ihracat planlamasını da olumsuz etkilediğini ifade ediyor. Dünya kuru kayısı ticaretinde önemli paya sahip olan Malatya'da üretimin azalması, uluslararası pazarlarda ihracat rakamlarının gerilemesine neden oldu.
Buna rağmen sektör temsilcileri, yaşanan düşüşün geçici olduğu görüşünde birleşiyor. Üretimin yeniden normale dönmesiyle birlikte Malatya kayısısının eski ihracat performansına ulaşacağı ve dünya pazarındaki güçlü konumunu yeniden pekiştireceği belirtiliyor.
Hedefte Değişiklik Yok
İlk altı aylık dönemde yaşanan gerilemeye rağmen Türk kuru meyve sektörünün yıl sonu ihracat hedeflerinde herhangi bir değişiklik yapılmadı.
Sektör temsilcileri, yılın ikinci yarısında yeni rekoltelerin piyasaya girmesiyle birlikte başta kuru kayısı olmak üzere tüm ürün gruplarında ihracatın yeniden ivme kazanmasını bekliyor. 2026 yılı sonunda Türkiye genelinde 2 milyar dolarlık kuru meyve ihracatına ulaşılması hedeflenirken, Ege Bölgesi'nin ise 1,2 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirmesi amaçlanıyor.
Yeni Pazarlarda Malatya Kayısısı Atağı
Sektör, geleneksel ihracat pazarlarının yanı sıra yeni pazarlarda da büyümeyi sürdürüyor. Avrupa Birliği ve ABD gibi pazarlarda artık yalnızca ürün kalitesinin değil, karbon ayak izi, sürdürülebilir üretim ve izlenebilirlik kriterlerinin de büyük önem taşıdığına dikkat çeken yetkililer, Malatya kayısısı başta olmak üzere tüm ürünlerde kalite zincirini güçlendirmek amacıyla TÜBİTAK ve üniversitelerle iklim değişikliğine uyum projeleri yürüttüklerini belirtiyor.
Öte yandan geleneksel ihracat pazarlarının yanında Hindistan'a yönelik sürdürülen TURQUALITY Projesi kapsamında Uzak Doğu ve Güney Asya pazarlarında Malatya kayısısının marka değerinin artırılması hedefleniyor.
Yaşanan zirai don felaketi nedeniyle ihracatta önemli bir kayıp yaşansa da sektör temsilcileri, Malatya kayısısının dünya pazarındaki güçlü marka değerini koruyacağına inanıyor. Üretimin yeniden artmasıyla birlikte hem ihracat rakamlarının yükselmesi hem de Malatya'nın dünya kuru kayısı liderliğini daha güçlü şekilde sürdürmesi bekleniyor.