Türkiye'nin dünyaca tanınan tarım ürünlerinden biri olan ve Avrupa Birliği tarafından coğrafi işaretle tescillenen Malatya kayısısı, komşu il Elazığ'dan gelen yeni bir çıkışla yeniden tartışmaların merkezine oturdu. Elazığ'ın Baskil ilçesinde düzenlenen Kayısı Çalıştayı'nda yayımlanan sonuç bildirgesi, hem coğrafi işaret hem de kayısı ticaretine ilişkin ifadeleriyle dikkat çekti.
Baskil Belediyesi'nin ev sahipliğinde 28 Ağustos'ta Çok Amaçlı Düğün Salonu'nda gerçekleştirilen çalıştay, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası, Elazığ Tarım Kalkınma Kooperatifi ve Baskil Yerel Eylem Grubu Derneği'nin iş birliğiyle düzenlendi. İlçedeki üreticilerin sorunlarının, pazarlama süreçlerinin ve ihracat hedeflerinin ele alındığı toplantıda alınan kararlar ise Malatya'da yankı uyandıracak nitelikte oldu.
Baskil, kendi markasını oluşturmak istiyor
Çalıştayın en önemli gündem maddesi, Baskil'de yetiştirilen kayısının "Baskil Kayısısı" adıyla ayrı bir coğrafi işaret alması talebi oldu. Sonuç bildirgesinde, ilçede yetişen kayısının kendine özgü üretim özellikleri bulunduğu savunularak, bu ürünün Malatya kayısısından ayrı bir marka kimliğiyle ulusal ve uluslararası pazarda yer alması gerektiği ifade edildi.
Bildirgede yer alan "Malatya kayısısı şemsiyesi altındaki bağımlılığın sona ermesi" yönündeki ifade ise çalıştayın en dikkat çeken cümlelerinden biri olarak öne çıktı. Baskil'in kendi marka değerini oluşturması gerektiği vurgulanırken, ilçenin üretim potansiyelinin bağımsız bir coğrafi işaretle değerlendirilmesi gerektiği savunuldu. Bu talep, Avrupa Birliği'nde tescilli Malatya kayısısı markasına yönelik yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi.
Elazığ'da başlayan tartışma çalıştay kararına dönüştü
Son dönemde Elazığlı milletvekillerinin de sık sık gündeme taşıdığı "Baskil Kayısısı" tartışmasının, çalıştay sonuç bildirgesine resmen yansıması dikkat çekti. Katılımcılar, Baskil'de yetiştirilen kayısının kalite, aroma ve üretim özellikleri bakımından ayrı bir marka olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunurken, bu adımın ilçedeki üreticilerin daha yüksek katma değer elde etmesine katkı sağlayacağını ifade etti. Çalıştayda dile getirilen hedeflerden biri de Avrupa Birliği başta olmak üzere uluslararası pazarda "Baskil Kayısısı" markasının tescillenmesi ve doğrudan ihracat yapılması oldu.
Malatyalı tüccarlara yönelik dikkat çeken iddialar
Sonuç bildirgesinde en çok tartışma yaratması beklenen bölüm ise kayısı ticaretine ilişkin iddialar oldu. Bildirgede, bazı Malatyalı tüccarların Özbekistan, İran, Iğdır ve Irak gibi farklı bölgelerden gelen kayısıları piyasaya sürerek fiyatları etkilediği öne sürüldü. Ayrıca bu ürünlerin zaman zaman Malatya kayısısı gibi piyasaya sunulduğu ve bunun hem üreticilere zarar verdiği hem de Malatya kayısısının marka değerini olumsuz etkilediği iddia edildi. Çalıştay katılımcıları, bu tür uygulamaların önüne geçilmesi gerektiğini savunurken, söz konusu değerlendirmelerin Malatya kamuoyunda da geniş yankı uyandırması bekleniyor.
Baskil için yeni yatırım önerileri
Çalıştayda yalnızca marka tartışmaları değil, üretim altyapısını güçlendirecek projeler de gündeme geldi. Sonuç bildirgesinde Baskil'e modern bir soğuk hava deposu kazandırılması gerektiği belirtilirken, ürünlerin daha sağlıklı şartlarda muhafaza edilmesi için yeni depolama sistemlerinin kurulması önerildi. Bunun yanında ilçeye lojistik merkezi kurulması, kayısıların büyük şehirlere frigorifik demir yolu vagonlarıyla ulaştırılması ve ihracat zincirinin güçlendirilmesi yönünde öneriler de raporda yer aldı.
Katılımcılar, bu yatırımların hem ürün kayıplarını azaltacağını hem de üreticinin pazardaki rekabet gücünü artıracağını ifade etti.
Hedef Avrupa ve Uzak Doğu pazarı
Çalıştayda belirlenen uzun vadeli hedefler arasında Avrupa Birliği'nde "Baskil Kayısısı" markasının tescillenmesi önemli bir yer tuttu. Katılımcılar, Avrupa'nın yanı sıra Uzak Doğu pazarında da Baskil markasıyla doğrudan ihracat yapılmasını hedeflediklerini dile getirirken, ilçenin kendi üretim kimliğiyle uluslararası pazarda daha görünür hale gelmesini amaçladıklarını ifade etti.
Gözler Malatya'dan gelecek yanıtta
Baskil Kayısı Çalıştayı'ndan çıkan sonuç bildirgesi, iki komşu il arasındaki kayısı rekabetini yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı. Bir yanda Avrupa Birliği coğrafi işaret tesciline sahip Malatya kayısısı, diğer yanda kendi adıyla tescillenmek isteyen Baskil'in ortaya koyduğu talepler, önümüzdeki süreçte coğrafi işaret, marka değeri ve kayısı ticaretine ilişkin tartışmaların daha da büyüyebileceğinin işaretlerini verdi. Özellikle "Baskil Kayısısı" için ayrı coğrafi işaret talebi ile Malatyalı tüccarlara yönelik sonuç bildirgesinde yer alan iddiaların, sektör temsilcileri ve kamuoyunda nasıl karşılık bulacağı önümüzdeki günlerin en çok konuşulacak başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.