Malatya'nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Gündüzbey Mahallesi'nde bulunan Pınarbaşı Kaptajı'nda yaklaşık 35 yıldır sürdürülen manevi bir gelenek, görenlerin ve duyanların dikkatini çekmeye devam ediyor. Şehrin en önemli içme suyu kaynaklarından biri olan Derme Suyu Kaynağı'nda, 1990'lı yıllarda dönemin Malatya Belediye Başkanı Ahmet Münir Erkal tarafından başlatılan uygulama kapsamında günün 24 saati, haftanın 7 günü Kur'an-ı Kerim okunuyor. Kaynaktan çıkan berrak ve doğal su, dualar eşliğinde Malatya'nın dört bir yanına ulaştırılıyor.
Yıllardır aralıksız devam eden bu uygulama, Malatya'nın manevi değerlerini yaşatan önemli geleneklerden biri olarak görülüyor. Belediye yönetimleri değişmesine rağmen uygulamanın kesintiye uğramaması dikkat çekiyor. Ahmet Münir Erkal döneminde başlatılan bu hizmet, göreve gelen tüm belediye başkanları tarafından korunarak günümüze kadar ulaştırıldı. Şehre hizmet eden yöneticiler değişse de Gündüzbey'de yükselen Kur'an-ı Kerim sesi hiç susmadı.
Malatya'nın içme suyu ihtiyacının önemli bölümünü karşılayan bu kaynakta okunan Kur'an-ı Kerim'in, suyun manevi bereketine vesile olduğuna inanan çok sayıda vatandaş bulunuyor. Kaynaktan şehir merkezine ulaşan suyun yalnızca insanların susuzluğunu gidermediği, aynı zamanda manevi anlamda da gönüllere huzur verdiği ifade ediliyor.
Yıllardır devam eden bu uygulama, Malatya'da yaşayan birçok kişi tarafından bilinse de özellikle genç nesiller ve şehir dışından gelen vatandaşlar için büyük bir merak konusu oluyor. Gündüzbey'e yolu düşenler, tesiste günün her saatinde Kur'an-ı Kerim okunmaya devam ettiğini gördüklerinde şaşkınlıklarını gizleyemiyor.
Yeşilyurt ilçesine bağlı Gündüzbey'de bulunan ve MASKİ (Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi) tarafından işletilen tesiste hafızlar tarafından günün her saatinde Kur'an-ı Kerim tilaveti gerçekleştiriliyor. Bunun yanında Devlet Su İşleri ve MASKİ ekipleri de kaynağın korunması, suyun sağlıklı şekilde şehir şebekesine ulaştırılması ve tesislerin bakım-onarım çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Bir yanda modern altyapı çalışmaları yürütülürken diğer yanda manevi geleneğin devam ettirilmesi, tesisi farklı kılan özelliklerin başında geliyor.
Halk arasında "Derme Suyu" olarak bilinen kaynak, Malatya'nın en önemli doğal zenginliklerinden biri olarak kabul ediliyor. Yeşilyurt ilçesine bağlı Gündüzbey'in güneyinde, Kozluk Mahallesi sınırları içerisinde, Beydağı eteklerinde yaklaşık bin 110 metre rakımda bulunan kaynak, Roma İmparatorluğu döneminden günümüze kadar Malatya'nın içme ve sulama suyu ihtiyacını karşılayan en önemli su kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.
Yüzyıllardır hiç kesilmeyen bu kaynak, geçmişten bugüne yalnızca bir su kaynağı değil, aynı zamanda Malatya'nın tarihine, kültürüne ve yaşamına yön veren doğal miraslardan biri olarak kabul ediliyor. Yaz-kış aynı berraklıkta akan su, doğal yapısını korumasıyla da dikkat çekiyor.
Kur'an-ı Kerim okunması uygulaması zaman zaman Japon araştırmacı Dr. Masaru Emoto'nun ortaya attığı "suyun hafızası" iddiasını da akıllara getiriyor. Emoto, yaptığı çalışmalarda suya müzik dinletmenin, farklı sözler söylemenin ve çeşitli çevresel etkilerin su kristalleri üzerinde değişiklik oluşturduğunu ileri sürmüş, suyun farklı etkilere farklı tepkiler verdiğini iddia etmişti. Ancak bu çalışmalar bilim dünyasında genel kabul görmüş bilimsel bir sonuç olarak değerlendirilmiyor ve bilimsel açıdan tartışmalı kabul ediliyor. Malatya'daki uygulama ise herhangi bir bilimsel araştırmaya dayanmıyor; tamamen manevi bir gelenek ve inanç doğrultusunda yıllardır sürdürülüyor.
Halk arasında anlatılan Derme Suyu efsanesi
Derme Suyu hakkında halk arasında kuşaktan kuşağa aktarılan ve günümüzde de anlatılmaya devam eden bir efsane bulunuyor.
Efsaneye göre Hazreti İsa'nın Hristiyanlığı yaymaya çalıştığı yıllarda Gündüzbey yakınlarında putlara tapan ve çevresindeki insanları bu inanca yönlendiren bir kişi yaşıyordu. Hazreti İsa Malatya'ya geldiğinde ününü duyduğu bu kişinin yaşadığı Pınarbaşı'na uğradı. Putperest, Hazreti İsa'yı halkın gözünde küçük düşürmek amacıyla çeşitli hilelere başvurdu.
Rivayete göre kayaların içerisine önceden su dolu tulumlar yerleştirerek üzerlerini toprakla kapatan putperest, halkın önünde elindeki sivri bir cisimle bu noktalara vurunca tulumlardan su fışkırdı. Daha sonra Hazreti İsa'ya dönerek, "Sen de aynısını yaparsan dinini kabul edeceğim." dedi.
Efsaneye göre Hazreti İsa ise yapılan hileyi fark ederek, "Senin akıttığın su biraz sonra bitecek, ancak bu su sonsuza kadar akacaktır." diyerek asasını yere vurdu. O anda Derme Suyu'nun gürül gürül akmaya başladığına inanılıyor. Rivayete göre Hazreti İsa daha sonra elindeki asayı sürükleyerek Gündüzbey yönüne doğru yürüdü ve su da onu takip ederek bugünkü yatağını oluşturdu.
Bugün doğal akışı Gündüzbey ve Yeşilyurt'tan geçen Büyükçay üzerinden devam eden Derme Suyu, Beyler Deresi ve Tohma Çayı'nı takip ederek Fırat Nehri'ne ulaşıyor. Asırlardır aynı coğrafyaya hayat veren bu kaynak, hem doğal özellikleri hem de hakkında anlatılan efsanelerle Malatya'nın hafızasında özel bir yer tutuyor.
Ahmet Münir Erkal döneminde başlatılan 7 gün 24 saat Kur'an-ı Kerim okunması geleneği de bu tarihi ve manevi mirasa ayrı bir anlam kazandırıyor. Malatyalılar tarafından takdir edilen uygulama, yıllardır kesintisiz sürdürülerek Türkiye'de benzerine az rastlanan örneklerden biri olmayı sürdürüyor.
Bugün de Gündüzbey'deki tesiste hafızların tilaveti hiç durmuyor. Şehre ulaşan her damla suyla birlikte Kur'an sesinin manevi ikliminin de Malatya'ya yayıldığına inanan vatandaşlar, bu geleneğin gelecek nesillere de aktarılmasını istiyor.
Yaklaşık 35 yıldır devam eden bu uygulama, yalnızca bir içme suyu hizmeti değil, aynı zamanda Malatya'nın manevi kimliğini ve kültürel hafızasını yaşatan önemli değerlerden biri olarak varlığını sürdürüyor. Şehrin musluklarına ulaşan su, doğal yapısı ve kalitesinin yanı sıra yıllardır kesintisiz okunan Kur'an-ı Kerim tilavetiyle de Malatya'nın en dikkat çekici ve en çok konuşulan manevi geleneklerinden biri olmaya devam ediyor.
Fotoğraflar - Semira Aktaş