Malatya’da 6 Şubat depremlerinin ardından yürütülen yıkım ve enkaz kaldırma çalışmalarıyla ilgili yürütülen soruşturmalardan biri daha yargı aşamasına taşındı. Deprem sonrası ağır hasarlı binaların yıkılması ve enkazların kaldırılması sırasında yaşandığı ileri sürülen usulsüzlüklerle ilgili hazırlanan iddianamenin kabul edilmesiyle birlikte, dönemin Vali Yardımcısı Mehmet Öz ile YİKOB Yatırım İzleme Müdürü Süleyman Düşünceli sanık olarak hakim karşısına çıkacak. Savcılık, iki isim hakkında “zincirleme zimmet” suçundan 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası talep etti.
Enkazlardaki hurda demirler dosyanın merkezinde
Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmanın önemli bölümünü, deprem enkazlarından çıkarılan hurda demirlerle ilgili işlemler oluşturuyor. Malatyayenises.com’un daha önce gündeme getirdiği dosyada yer alan iddialara göre, yıkım işi yapan bazı firmaların enkazları belirlenen döküm alanlarına götürürken hurda demirleri ayırdığı ileri sürüldü. Bu işlemler nedeniyle yaklaşık 9,6 milyon TL kamu zararı oluştuğu iddiası soruşturmanın önemli başlıklarından biri oldu. İddiaların araştırılması sırasında çok sayıda tanığın ifadesine başvurulurken, resmi belgeler, tutanaklar ve WhatsApp yazışmaları da soruşturma dosyasına girdi.
Soruşturma kapsamında özellikle 15 ve 16 Ağustos 2023 tarihli iki resmi yazı üzerinde duruldu. Bu yazıların enkaz döküm alanlarından hurda demir çıkarılmasıyla bağlantılı olduğu belirtildi. Dönemin Vali Yardımcısı Mehmet Öz ise savunmasında, o dönemdeki yoğun çalışma temposuna dikkat çekerek söz konusu yazıları ayrıntılı biçimde incelemeden imzaladığını ifade etti.
WhatsApp yazışmaları da dosyada
Savcılık tarafından dosyaya giren WhatsApp yazışmaları da değerlendirmeye alındı. Söz konusu belgelerin talimat doğrultusunda hazırlandığı ileri sürülürken, firmalarla imzalanan sözleşmelerde enkazdan hurda malzeme alınamayacağına ilişkin hükümlerin bulunduğu belirtildi. Buna rağmen daha sonra demirlerin sahadan çıkarılmasına ilişkin yazıların hazırlanması, soruşturmanın tartışılan başlıklarından biri haline geldi. Yapılan incelemelerde, enkazdan çıkarıldığı ileri sürülen hurda malzemelerin nasıl değerlendirildiği, kimlerin bilgisi ve talimatıyla sahadan çıkarıldığı ve bu işlemlerin kamu zararı oluşturup oluşturmadığı üzerinde duruldu.
Soruşturma kamu görevlilerine uzandı
Dosyanın kamu görevlilerine uzanmasının ardından Mehmet Öz ve Süleyman Düşünceli hakkında idari izin süreci de işletildi. Malatya Valiliği İl İdare Kurulu tarafından yapılan incelemeler ve bilirkişi değerlendirmelerinin ardından iki isim hakkında soruşturma izni verildi. Savcılığın yürüttüğü işlemlerin tamamlanmasının ardından hazırlanan iddianame mahkeme tarafından kabul edildi. Böylece eski Vali Yardımcısı Mehmet Öz ile dönemin YİKOB Yatırım İzleme Müdürü Süleyman Düşünceli’nin yargılanmasının önü açıldı. Savcılık, iki sanığın “zincirleme zimmet” suçundan 5 yıldan 12 yıla kadar hapisle cezalandırılmasını talep etti.
Hurda demirlerle ilgili başka bir dava da sürüyor
Enkazlardan çıkarıldığı ileri sürülen hurda malzemelerle ilgili yalnızca kamu görevlileri hakkında dava açılmadı. Yıkım ve hafriyat işleriyle bağlantılı K.A., M.T.A. ve U.A. hakkında da “edimin ifasına fesat karıştırma” ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait eşya hakkında hırsızlık suçlamalarıyla ayrı bir dava açıldı. Bu dosyanın yargılaması ise Malatya 11. Asliye Ceza Mahkemesi’nde devam ediyor.
Söz konusu davada yapılan savunmalarda, demirlerin döküm sahalarından izinsiz çıkarılmadığı ve işlemlerin ilgili makamların bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği ileri sürüldü. Bu savunmalarla birlikte, demirlerin sahadan çıkarılmasına ilişkin izinler, resmi yazışmalar ve kurumlar arasındaki iletişim de yargılamanın önemli başlıkları arasında yer aldı.
Süleyman Düşünceli’nin adı daha önce de gündeme gelmişti
Dava açılan Süleyman Düşünceli’nin adı, Malatya’daki deprem sonrası yıkım işlemleriyle ilgili daha önce yürütülen bazı incelemelerde de gündeme gelmişti. 24 Ocak 2020’de meydana gelen Elazığ-Sivrice depreminin ardından Malatya’da hasar gören bazı kamu binalarının yıkım işlemleriyle ilgili inceleme ve soruşturmalar yürütülmüş, bu süreçte Düşünceli YİKOB’daki görevinden alınmıştı. 2020 depremi sonrasında Akçadağ’ın Kürecik-Kepez bölgesinde bulunan Çok Programlı Lise binasındaki söküm işlemleri de yargıya taşınmıştı.
Bu kapsamda hakkında dava açılan Ahmet Turan Güzel’e Malatya 10. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kamu malına zarar verme ve hırsızlık suçlarından toplam 9 yıl 4 ay 15 gün hapis cezası verilmişti.
Milyonlarca liralık ödemelerde dikkat çeken evrak eksikliği
Malatya YİKOB’un deprem sonrası yıkım ve enkaz işlemleriyle ilgili ayrıca yürütülen başka bir incelemede de dikkat çekici tespitler ortaya çıktı. İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu’nun talebi üzerine hazırlanan bilirkişi raporunda, bazı yıkım ihalelerine ait hakediş ödeme emirlerinin dosyalarda bulunmadığı belirtildi. Bu durum nedeniyle milyonlarca liralık bazı ödemelerin hangi YİKOB Müdürü veya Müdür Vekilinin imzasıyla gerçekleştirildiğinin belirlenemediği kaydedildi. Evrak eksikliklerinin yalnızca ödeme emirleriyle sınırlı olmadığı, bazı dosyalarda muayene ve kabul komisyonu belgelerinin de bulunamadığı ifade edildi. Evrakların bulunduğu ihale dosyalarında ise dönemin YİKOB yöneticileri Süleyman Düşünceli, Aydın Yıldız ve Cevdet Sel’in isimleri, görev yaptıkları dönemler ve ilgili işlemler kapsamında bilirkişi raporunda yer aldı.
Kamu zararı için 183 milyon ila 201 milyon TL arasında hesaplama
Bilirkişi heyeti, dönemin Vali Yardımcısı ve YİKOB Başkanı Abdülselam Bıçak’ın da kurumun sevk, idare ve denetlenmesine ilişkin sorumluluğunu değerlendirdi. Raporda, Bıçak’ın söz konusu görevlerini tam olarak yerine getirmediği yönünde kanaat bildirildi. İncelenen ihale grupları üzerinden yapılan hesaplamada ise oluşmuş olabileceği değerlendirilen kamu zararının en az 183 milyon 26 bin 252 TL, en fazla 201 milyon 328 bin 877,20 TL olduğu belirtildi. Ancak raporda yer alan bu rakamların kesinleşmiş kamu zararı olmadığı ve herhangi bir yöneticiye tek başına yüklenmiş bir miktarı ifade etmediği de kaydedildi.
Bilirkişi raporunun ardından Mülkiye müfettişleri, dönemin YİKOB Başkanı Vali Yardımcısı Abdülselam Bıçak ile dosyada adı geçen yöneticiler hakkında idari disiplin ve adli soruşturma açılmasını istedi. Hazırlanan soruşturma evrakı Malatya Valiliği’ne gönderildi.
İki ayrı dosya, aynı dönemin yıkım işlemleri
Söz konusu inceleme, eski Vali Yardımcısı Mehmet Öz hakkında “zincirleme zimmet” suçlamasıyla 12 yıla kadar hapis istemiyle açılan davadan ayrı bir dosya niteliği taşıyor. Ancak her iki dosyanın da 6 Şubat depremlerinin ardından Malatya’da YİKOB bünyesinde yürütülen yıkım ve enkaz çalışmalarının farklı boyutlarını mercek altına alması dikkat çekiyor. Bir tarafta enkazlardan çıkarılan hurda demirlerin akıbeti, resmi yazılar, sözleşmeler ve WhatsApp yazışmaları üzerinden yürütülen soruşturma bulunurken, diğer tarafta milyonlarca liralık hakediş ödemeleri, eksik evraklar, ihale süreçleri ve kamu zararı iddiaları inceleniyor.
Malatya’da deprem sonrası yeniden yapılanma sürecinin en kritik başlıklarından biri olan yıkım ve enkaz kaldırma faaliyetlerine ilişkin soruşturmaların yargıya taşınmasıyla birlikte, dosyalardaki iddialar artık mahkeme tarafından değerlendirilecek. Eski Vali Yardımcısı Mehmet Öz ile dönemin YİKOB Yatırım İzleme Müdürü Süleyman Düşünceli hakkında açılan davada, savcılığın “zincirleme zimmet” suçlaması kapsamında istediği 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına ilişkin nihai kararı Malatya 5. Ağır Ceza Mahkemesi verecek. Buradaki suçlamalar ve kamu zararı iddiaları yargılama sonucunda kesinleşmiş kabul edilemez; sanıkların hukuki durumları mahkemenin vereceği kararla netleşecek.