KPSS 2026 Lisans sınavında adayların karşısına çıkan bir soru, özellikle Malatyalıların büyük tepkisini çekti. Türkiye’de tarım ürünlerinin hangi illerde yoğun olarak yetiştirildiğine ilişkin hazırlanan soruda, kayısının en fazla üretildiği il olarak Mersin’in gösterilmesi şaşkınlık oluşturdu.
Sınavda TÜİK verileri üzerinden Türkiye’nin farklı tarım ürünlerinde öne çıkan illeri sıralanırken kivi Yalova, nohut Ankara, pamuk Şanlıurfa, yer fıstığı Adana, patates Kayseri, incir Aydın, zeytin Aydın, üzüm Manisa, kiraz İzmir ve tütün Denizli ile eşleştirildi. Kayısı için ise Mersin seçeneğinin öne çıkarılması dikkat çekti.
Özellikle Malatya'da yıllardır kayısıyla özdeşleşmiş bir şehir olarak bilinen kentte, bu soru sosyal medyada ve kamuoyunda tartışma konusu oldu.
Malatya’nın kayısıdaki tarihi ağırlığı
Malatya, özellikle kuru kayısı denildiğinde yalnızca Türkiye’de değil, dünya genelinde akla gelen en önemli üretim merkezlerinden biri. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kayısı verilerine göre Malatya, kurutmalık kayısı üretiminde açık ara öne çıkarken, Malatya’daki kayısıların büyük bölümü kurutmalık olarak değerlendiriliyor. Bakanlığın verilerinde Malatya, Elazığ, Kahramanmaraş ve Sivas kurutmalık kayısı üretiminde öne çıkan iller arasında gösteriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 Kayısı Ürün Raporu da Malatya’nın kayısıdaki ağırlığını ortaya koyuyor. Rapora göre Malatya, 2024 yılında Türkiye toplam kayısı üretiminin yüzde 54,4’ünü tek başına gerçekleştirdi. Aynı raporda Malatya’nın Türkiye kayısı üretim alanının yüzde 62’sine, Türkiye kuru kayısı üretiminin yüzde 90’ına ve dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 55’ine karşılık geldiği belirtiliyor.
Bu nedenle KPSS’de kayısının Mersin ile eşleştirilmesi, Malatyalılar açısından oldukça dikkat çekici bulundu.
Ancak 2025 verileri tabloyu değiştirdi
Tartışmanın önemli bir noktası ise kullanılan verilerin hangi yıla ait olduğu.
TÜİK’in 2025 yılı bitkisel üretim verileri, zirai donun etkisiyle kayısı üretiminde sıra dışı bir tablo ortaya çıkardı. 2025 yılında Malatya’da yaşanan ağır zirai don nedeniyle kayısı üretimi büyük ölçüde zarar görürken, Mersin üretimde ilk sıraya yükseldi.
TÜİK’in 2025 verilerine dayanan haberlere göre Mersin 141 bin 142 ton kayısı üretimiyle Türkiye’de ilk sırada yer aldı. Malatya ise 2025 yılında zirai donun etkisiyle yalnızca 2 bin 558 ton civarında üretim gerçekleştirebildi.
Dolayısıyla KPSS’deki sorunun güncel TÜİK verilerine dayanması halinde, kayısının Mersin olarak gösterilmesinin arkasında 2025 üretim rakamlarının bulunması mümkün görünüyor.
Ancak Malatyalıların itirazı da tam olarak burada ortaya çıkıyor.
Çünkü tek bir yılın, üstelik olağanüstü bir zirai don felaketinin yaşandığı bir yılın verisi üzerinden kayısıyla özdeşleşmiş Malatya’nın tamamen geri planda bırakılması, şehirde tepkiyle karşılandı.
“Kayısı denince Malatya neden yok?”
Malatyalıların dikkat çektiği nokta, kayısının yalnızca bir yıllık üretim miktarından ibaret olmadığı yönünde.
Malatya, uzun yıllardır kayısının üretimi, kurutulması, işlenmesi, ihracatı ve ticareti açısından Türkiye’nin merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Kent ekonomisinin önemli bir bölümünde kayısının doğrudan ve dolaylı etkisi bulunuyor.
Malatya Valiliği de kent ekonomisine ilişkin bilgilerinde, dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 70’inin Malatya tarafından gerçekleştirildiğini ve kentin dünyanın en önemli kayısı üretim merkezlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Malatya’da kayısı hasadı sırasında yaptığı açıklamalar da kentin dünya kayısısındaki konumunu yeniden gündeme taşıdı.
17 Temmuz 2026’da Malatya’da kayısı hasadına katılan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye’nin dünya kayısı üretiminde birinci sırada olduğunu belirtirken, Malatya’nın Türkiye üretimindeki payının yüzde 54 olduğunu ifade etti. Bakan Yumaklı ayrıca Malatya denildiğinde akla kayısının geldiğini vurguladı. Bu açıklamalar, KPSS’deki eşleştirmenin neden Malatyalılar açısından şaşırtıcı bulunduğunu daha da belirgin hale getirdi.
Mersin de kayısıda önemli bir merkez
Öte yandan Mersin’in kayısı üretimindeki yeri de tartışmasız şekilde önemli.
Özellikle Mut ilçesi, sofralık kayısı üretiminde Türkiye’nin önemli merkezlerinden biri. 2025 yılında Mersin’in TÜİK verilerine göre 141 bin 142 ton üretimle Türkiye birincisi olmasında Mut’un büyük payı bulunuyor. DHA'nın Haziran 2026 tarihli haberinde de Mut’ta yaklaşık 79 bin dekarlık alanda 3 milyon kayısı ağacının bulunduğu ve ilçede yüksek rekolte beklendiği aktarılıyor.
Buradaki temel ayrım ise kayısının niteliğinde ortaya çıkıyor. Bakanlık raporlarında Malatya daha çok kurutmalık kayısı üretimiyle öne çıkarken, Mersin başta olmak üzere Akdeniz illerinde sofralık kayısı üretiminin yoğunlaştığı belirtiliyor.
Bu nedenle “Türkiye’de en fazla kayısı hangi ilde üretiliyor?” sorusunun cevabı, kullanılan yıl ve veri setine göre değişebiliyor.
Malatya’da “bir yıllık veri” tartışması
KPSS’deki sorunun ardından Malatyalıların üzerinde durduğu en önemli konu ise bu oldu.
2024 verileri esas alındığında Malatya açık ara öndeydi. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın raporunda 2024 yılında Malatya’nın Türkiye kayısı üretiminin yüzde 54,4’ünü karşıladığı, Mersin’in ise yüzde 12,4’lük payla ikinci sırada bulunduğu belirtiliyor. 2025 yılında ise zirai don nedeniyle tablo tersine döndü ve Mersin ilk sıraya çıktı.
Yani sınavdaki Mersin cevabı, 2025 yılı üretim verileri esas alınmışsa istatistiksel olarak anlaşılabilir bir sonuca dayanıyor. Ancak Malatyalıların tepkisi, bu sonucun kayısının Türkiye ve dünya çapındaki geleneksel üretim merkezi olan Malatya'nın önemini gölgede bırakabileceği düşüncesinden kaynaklanıyor.
Özellikle Malatya'nın dünya kuru kayısı üretimindeki ağırlığı düşünüldüğünde, soruda kayısı ile Malatya'nın birlikte anılmaması kentte “şaşırtan soru” olarak değerlendirildi.
Kayısı sadece üretim rakamından ibaret değil
Malatya açısından kayısı, diğer tarım ürünlerinden farklı bir ekonomik ve kültürel anlam taşıyor. Kentte binlerce üreticinin geçim kaynağı olan kayısı; tarım, ticaret, ihracat, sanayi, lojistik ve istihdam açısından geniş bir ekonomik zincir oluşturuyor. Özellikle kuru kayısı ihracatı Malatya'nın dünya pazarlarındaki en güçlü ürünlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Malatya Tarım ve Orman Müdürlüğü de kentte yetiştirilen kayısı çeşitlerinin önemli bölümünün kurutmalık özellik taşıdığını ve Hacıhaliloğlu başta olmak üzere Kabaaşı, Soğancı ve Çataloğlu gibi çeşitlerin yaygın olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle KPSS’deki sorunun ardından Malatyalıların gündeme getirdiği soru şu oldu:
“Bir yıl zirai don nedeniyle üretim düşmüş olabilir; ancak kayısı denildiğinde Malatya’nın Türkiye ve dünya çapındaki yeri nasıl göz ardı edilebilir?”
Öte yandan sınav sorusunun dayandığı veri yılı ve kullanılan TÜİK tablosunun niteliği netleşmeden, sorunun doğrudan “yanlış” olduğunu söylemek de doğru olmayabilir. 2025 yılı üretim miktarı bakımından Mersin gerçekten Türkiye lideri konumuna yükseldi. Ancak uzun dönemli üretim, kurutmalık kayısı, dünya ticareti ve Malatya’nın sektördeki tarihsel ağırlığı dikkate alındığında konu çok daha geniş bir çerçevede değerlendirilmek gerekiyor.
KPSS’deki soru böylece yalnızca bir sınav sorusu olmaktan çıkıp Malatya’da kayısının Türkiye ve dünya çapındaki konumunun yeniden tartışılmasına neden oldu. Bir tarafta 2025 yılının olağanüstü üretim tablosu ve Mersin’in yükselişi, diğer tarafta ise Malatya’nın yıllardır taşıdığı “kayısının başkenti” kimliği bulunuyor. Malatyalılar ise özellikle tek bir yıllık verinin, kentin kayısıdaki onlarca yıllık emeğini ve dünya çapındaki marka değerini gölgede bırakmaması gerektiğini savunuyor.