Dünya kuru kayısı üretiminin merkezi olarak bilinen Malatya’da sektörün geleceği kapsamlı bir raporla yeniden gündeme taşındı. Bilgi Yolu Eğitim Kültür ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (BİLSAM) tarafından hazırlanan “Malatya Kayısısı Gelecek Stratejileri” başlıklı çalışma, yalnızca bir durum analizi değil; aynı zamanda 2035’e uzanan bir vizyon belgesi niteliği taşıyor.
Raporda kayısı üretiminin giderek artan biçimde iklim krizinin doğrudan etkisi altında kaldığına dikkat çekildi. Özellikle 2004, 2010, 2014, 2020 ve son olarak 2025 yıllarında yaşanan şiddetli ilkbahar geç donlarının üretici üzerinde derin ekonomik yaralar açtığı vurgulandı. Her büyük don olayının ardından yaşanan rekolte kayıpları, hem iç piyasada hem de ihracatta ciddi dalgalanmalara neden oldu.
Don kaynaklı kayıpların ardından fiyatların bir yıl sert yükselmesi, ertesi yıl ise sert düşmesi; üretim planlamasını neredeyse imkânsız hale getirdi. Bu belirsizlik ortamı, çiftçinin önünü görememesine yol açarken, gelir istikrarını kaybeden birçok üreticinin kayısı tarımından uzaklaşmasına neden oldu.
Raporda dikkat çeken bir diğer tespit ise üretim ivmesine ilişkin oldu. Son 60 yılda sürekli artış gösteren kayısı üretiminin, son 15 yılda belirgin şekilde durağanlaştığı ifade edildi. Uzmanlara göre bu durum “sessiz bir gerileme” anlamına geliyor. Dünya pazarında yeni üretici ülkelerin devreye girmesiyle birlikte Malatya’nın payının daralma riski taşıdığı da açıkça dile getirildi.
14 Uzman, 26 Hedef, 16 Acil Eylem
BİLSAM’ın 14 kişilik uzman kadrosu tarafından hazırlanan rapor, sektörü mevcut darboğazdan çıkaracak kapsamlı bir yol haritası ortaya koydu. Çalışmada 5 ana stratejik amaç belirlendi:
Don riskini kader olmaktan çıkarıp yönetilebilir bir üretim parametresine dönüştürmek
Arz dalgalanmalarını azaltarak çiftçi gelirinde istikrar sağlamak
Kalite, tat indeksi ve katma değer odaklı modern üretim modeline geçmek
Kurumsal kapasiteyi ve kurumlar arası iş birliğini güçlendirmek
Malatya kayısısının küresel marka değerini ve rekabet gücünü korumak
Bu çerçevede 26 stratejik hedef ve 16 acil eylem planı oluşturulduğu belirtilirken, raporda tüm Malatya’ya yönelik güçlü bir çağrı yapıldı.
“Hiçbir kişi ya da kurum bu devasa sorunların altından tek başına kalkamaz. Malatya kayısısının mevcut üretim ve yönetim modeli bu koşullar altında sürdürülebilir değildir. Sektörün bilim temelli, iklim duyarlı ve katma değer odaklı bir stratejik dönüşüme ihtiyacı vardır ve bu ihtiyaç ertelenemez.”
Sadece Tarım Değil, Şehrin Geleceği
Uzmanlara göre mesele yalnızca üretim miktarını artırmak değil; üreticiyi arazide tutacak güven ortamını yeniden inşa etmek. Kayısı, Malatya için sadece bir tarım ürünü değil; istihdamdan ihracata, kırsal yaşamdan şehir ekonomisine kadar geniş bir ekosistemin temel taşı.
Eğer üretici tarladan koparsa, bu yalnızca rekolte kaybı anlamına gelmeyecek. Aynı zamanda Malatya’nın dünya kuru kayısı pazarındaki liderliği de tartışmaya açılacak.
Kayısıda alarm verildi. Rapor ortaya kondu, yol haritası çizildi. Şimdi gözler, bu stratejik çağrının sahada karşılık bulup bulmayacağında. Çünkü uzmanlara göre zaman daralıyor; dönüşüm artık bir tercih değil, zorunluluk.
Admin
Yönetici
